Klimaat · 9 min lezen

Droogte 2026: hoe groot is het neerslagtekort echt?

Door Lieke · 24 september 2026

Nederland zit in 2026 volgens het KNMI bij de 5 procent droogste jaren sinds het begin van de metingen in 1906, en de Rijn bij Lobith bereikte deze zomer een historisch laag punt. Toch viel er dit jaar in De Bilt niet ongewoon weinig regen. Hoe kan dat, en wat betekent het voor Nederland?

Hoe droog is 2026 volgens het KNMI?

Het KNMI hield begin september 2026 een landelijk neerslagtekort van ongeveer 274 millimeter bij, gemiddeld over 13 referentiestations verspreid over het land. Daarmee behoort 2026 tot de 5 procent droogste jaren sinds het begin van de metingen in 1906, in het rijtje van bekende droge jaren als 1976, 2018 en 2022.

Het neerslagtekort wordt door het KNMI sinds kort het hele jaar door bijgehouden, van 1 januari tot en met 31 december, in plaats van alleen in het zomerhalfjaar. Dat geeft een vollediger beeld van hoe een droge winter of een droog voorjaar al kan doorwerken in de rest van het jaar.

Wat is een neerslagtekort precies?

Een neerslagtekort is niet hetzelfde als "weinig regen". Het KNMI berekent het als de cumulatieve neerslag minus de cumulatieve referentieverdamping, opgeteld vanaf 1 januari. Die referentieverdamping wordt berekend op basis van de hoeveelheid zoninstraling bij de 13 meetstations, en loopt dus flink op tijdens een warme, zonnige periode.

Valt de neerslag onder de verdamping, dan loopt het tekort op; valt er meer regen dan er verdampt, dan neemt het tekort weer af, tot een minimum van nul: het getal kan nooit negatief worden. Een jaar kan dus een fors neerslagtekort hebben zonder dat er per se weinig regen is gevallen, als de verdamping door warmte en zon maar hoog genoeg was.

Viel er dan wel genoeg regen in 2026?

Dat is het opvallende: in De Bilt viel van 1 januari tot en met 25 september 2026 ongeveer 539 millimeter regen, blijkt uit onze eigen doorrekening van 86 jaar meetgegevens. Dat is niet uitzonderlijk weinig: in die reeks staat 2026 op plek 31 van de 86, dus ruim in de middenmoot. De droogste jaren in dezelfde periode lieten aanzienlijk minder regen vallen:

Bron: eigen berekening op basis van ERA5-gegevens voor De Bilt (1940-2025) en actuele Open-Meteo-data voor 2026.

Het grote neerslagtekort van 2026 komt dus niet doordat het bijzonder weinig regende, maar doordat de verdamping bijzonder hoog was: een teken van een warm, zonnig jaar. Zie ook wanneer is er kans op een hittegolf voor hoe vaak dat soort warme periodes voorkomen.

Waarom staat de Rijn zo laag?

Eind juli 2026 meldde de Rijksoverheid een historisch laag waterpeil bij Lobith, waar de Rijn Nederland binnenstroomt: 6,47 meter boven NAP, net onder het vorige record van 6,48 meter uit augustus 2022. De aanvoer vanuit Duitsland was toen gezakt tot gemiddeld 614 kubieke meter per seconde.

Wij vroegen de actuele meetgegevens van Rijkswaterstaat zelf op: de rivier zakt de laatste tien dagen opnieuw gestaag, al is het niveau van eind juli nog niet weer bereikt.

Bron: Rijkswaterstaat, meetstation Lobith (Bovenrijn, Tolkamer), daggemiddelden. Op 26 september bedroeg de afvoer ongeveer 600 kubieke meter per seconde.

Wat merk je van deze droogte?

Een lage Rijn en Maas betekent minder diepgang voor de scheepvaart, die dan minder lading per schip kan meenemen of om moet varen. Boeren merken de droogte via een lagere grondwaterstand: bij waterschap Delfland, met dit jaar het grootste neerslagtekort van het land, lag het grondwater in september net zo laag als in het hele droge jaar 2025.

Voor de drinkwatervoorziening is vooral het IJsselmeer belangrijk, dat als een groot zoetwaterbekken fungeert voor grote delen van Nederland. Bij aanhoudende droogte wordt het waterpeil van het IJsselmeer bewust wat opgestuwd, zodat er meer zoet water beschikbaar blijft om bij droogte de rivieren en polders van water te voorzien.

Heeft dit met klimaatverandering te maken?

Eén enkel droog jaar kan nooit met zekerheid aan klimaatverandering worden toegeschreven; daarvoor spelen te veel toevallige factoren mee, zoals waar hogedrukgebieden dat jaar precies liggen. Wel past een hoger neerslagtekort door meer verdamping bij de bredere trend die het KNMI signaleert: de temperatuur in Nederland stijgt, en warmere lucht kan meer vocht opnemen, wat de verdamping structureel verhoogt.

Tegelijk voorspelt het KNMI voor Nederland als geheel niet minder neerslag, maar wel dat die neerslag geconcentreerder in hevige buien kan vallen, met drogere perioden ertussen. Dat verklaart waarom afzonderlijke droge zomers en een hoger neerslagtekort vaker kunnen voorkomen, ook zonder dat het jaarlijkse totaal aan regen daalt.

Wanneer komt er verandering?

Voor herstel van de rivierstanden en het neerslagtekort is vooral aanhoudende neerslag nodig, verspreid over meerdere weken, in plaats van een enkele bui. Eén regenachtige periode kan de waterstand bij Lobith al binnen enkele dagen laten stijgen, maar het landelijke neerslagtekort bouwt zich meestal maandenlang op en verdwijnt daarom ook niet in één keer.

Check voor de actuele verwachting onze 14-daagse weersverwachting, en voor de kans op neerslag in jouw regio wanneer regent het vandaag.

Zo bespaar je zelf water in de tuin

Geef je tuin water in de vroege ochtend of late avond, als de zon minder fel is: dan verdampt er minder en trekt het water dieper de grond in, waar de wortels het beter kunnen opnemen. Doe dat liever één keer per week met veel water dan elke dag een klein beetje, want dat traint planten om droogte beter te doorstaan.

Regenwater opvangen scheelt daarnaast flink in het gebruik van drinkwater voor de tuin, en minder tegels en meer beplanting laten regenwater beter de grond in zakken in plaats van weg te stromen. Meer weertips voor de tuin lees je in wat is goed tuinweer.

Meer over droogte en warmte

Meer over de definitie en frequentie van hittegolven, die vaak samenvallen met droge periodes, lees je in wanneer is er kans op een hittegolf. Hoe warm het precies wordt, lees je in hoe warm wordt het, en historische jaren met vergelijkbare droogte vind je terug in ons klimaatarchief.

Veelgestelde vragen

Wat is een neerslagtekort precies?
De cumulatieve neerslag minus de cumulatieve referentieverdamping, opgeteld vanaf 1 januari en gemiddeld over 13 meetstations in Nederland. Het tekort kan nooit negatief worden.

Hoe droog is 2026 vergeleken met andere jaren?
Volgens het KNMI behoort 2026 qua neerslagtekort tot de 5 procent droogste jaren sinds 1906. De totale hoeveelheid regen in De Bilt was dit jaar echter niet uitzonderlijk laag; het tekort komt vooral door hoge verdamping.

Waarom staat de Rijn bij Lobith zo laag?
Door aanhoudende droogte stroomt er minder water vanuit Duitsland Nederland binnen. Eind juli 2026 werd bij Lobith een historisch laag waterpeil gemeten van 6,47 meter boven NAP, en eind september zakte de rivier opnieuw.

Wat betekent droogte voor drinkwater in Nederland?
Het IJsselmeer fungeert als groot zoetwaterbekken voor grote delen van Nederland. Bij droogte wordt het waterpeil daarvan bewust wat verhoogd, zodat er meer zoet water beschikbaar blijft voor rivieren en polders.

Bekijk het weer in Gorinchem of zoek een andere plaats via de plaatsenpagina.