Storm · 8 min lezen

Onweer: hoe ontstaat het en hoe blijf je veilig?

Door Lieke · 26 september 2026

Een broeierige zomermiddag die binnen een uur verandert in een hemel vol bliksem: onweer hoort bij het Nederlandse weer, maar weinig mensen weten precies hoe het ontstaat of wat je het beste kunt doen als je erdoor wordt verrast. We zochten de cijfers en de officiële veiligheidstips op een rij.

Wat is onweer precies?

Onweer is een natuurverschijnsel waarbij zich in de atmosfeer een of meer plotselinge elektrische ontladingen voordoen, zichtbaar als bliksem en hoorbaar als donder. Het ontstaat in een cumulonimbus, een stevige stapelwolk die kan uitgroeien tot wel tien kilometer hoog.

Die wolk vormt zich wanneer warme, vochtige lucht snel opstijgt en afkoelt. Binnen de wolk botsen ijskristallen en waterdruppels tegen elkaar, waardoor lading wordt gescheiden: de onderkant van de wolk raakt negatief geladen, de bovenkant positief. Wordt het ladingsverschil groot genoeg, dan volgt een ontlading, oftewel bliksem.

Hoe vaak onweert het in Nederland?

Nederland kent gemiddeld ergens tussen de 21 en 31 onweersdagen per jaar, met grote regionale verschillen. Rond De Bilt, ons referentiestation, ligt dat gemiddelde op ongeveer 29 dagen per jaar. Gilze-Rijen in Noord-Brabant spant met gemiddeld 31 dagen de kroon, gevolgd door Valkenburg bij Leiden met 30 en Schiphol met 29. Eelde bij Groningen heeft met gemiddeld 21 dagen de minste onweersactiviteit.

Opvallend is dat de oorzaak van dat regionale verschil per seizoen omdraait: in de zomer onweert het vooral in het zuiden en oosten van het land, terwijl in de herfst en winter juist de kustgebieden vaker onweer krijgen, aangevoerd vanaf zee.

In welke maanden komt onweer het meest voor?

Onweer komt in Nederland het hele jaar voor, maar is duidelijk geconcentreerd in de zomer. Warme, vochtige lucht en de felle instraling van de zon zorgen dan voor de meeste opbouwende, onstabiele lucht, vooral in de late middag en avond na een hete dag. Dat is ook waarom een hittegolf vaak eindigt met stevig onweer; meer daarover lees je in wanneer is er kans op een hittegolf.

Buiten de zomer is onweer zeldzamer, maar niet uitgesloten: langs een actief koufront kan het ook in het najaar of de winter onweren, vaak in combinatie met stevige windstoten.

Hoe bereken je hoe ver onweer nog weg is?

Licht is vrijwel onmiddellijk zichtbaar, maar geluid doet er ongeveer 3 seconden over om 1 kilometer af te leggen. Tel daarom de seconden tussen het zien van de bliksem en het horen van de donder, en deel dat aantal door drie: dat is ruwweg de afstand tot de bliksem in kilometers. Hoor je de donder al na 6 seconden, dan bevindt het onweer zich op ongeveer 2 kilometer afstand.

Wordt die tijd korter in plaats van langer, dan komt het onweer dichterbij en is het tijd om naar binnen te gaan.

De 30/30-regel

Een veelgebruikte vuistregel is de 30/30-regel: hoor je de donder binnen 30 seconden na de bliksem, dan is het onweer dichtbij genoeg om gevaarlijk te zijn en kun je het beste meteen schuilen. Blijf vervolgens minstens 30 minuten na de laatste donderslag binnen, want ook een onweer dat lijkt weg te trekken kan nog een verdwaalde bliksemschicht afvuren.

Zo ben je veilig binnenshuis

Binnenshuis ben je het veiligst tijdens onweer, meldt het Rode Kruis. Sluit ramen en deuren, en blijf uit de buurt van elektrische kabels en apparaten die op het stopcontact zijn aangesloten. Douchen of een bad nemen wordt afgeraden, omdat water en metalen leidingen een stroomstoot kunnen geleiden. Zit je in de auto of op een boot met een gesloten, metalen cabine, dan ben je ook daar relatief veilig: de metalen buitenkant geleidt de stroom om je heen naar de grond. Let op: dat werkt niet in een auto met een kunststof of open dak.

Ben je buiten en kun je niet schuilen?

Zoek dan niet je toevlucht onder een alleenstaande boom: bliksem slaat bij voorkeur in op het hoogste object in de omgeving, en afbrekende takken kunnen tot wel 400 meter ver wegvliegen. Blijf ook uit de buurt van hoge gebouwen, metalen hekken en open water, dat door zijn grote oppervlak en geleidingsvermogen extra risicovol is.

Is er echt geen schuilplaats, ga dan zo laag mogelijk zitten met je voeten tegen elkaar, het liefst gehurkt, en ga niet plat op de grond liggen. Zo maak je jezelf zo klein mogelijk zonder een groot deel van je lichaam met de grond in contact te laten komen.

Twee hardnekkige mythes over bliksem

Bliksem slaat wel degelijk vaker dan één keer op dezelfde plek in: hoge, opvallende objecten zoals kerktorens en zendmasten worden soms tientallen keren per jaar getroffen, precies omdat ze uitsteken boven hun omgeving. Vandaar dat zulke gebouwen een bliksemafleider hebben.

Ook het idee dat de rubberen banden van een auto je beschermen, klopt niet. Niet de banden, maar de gesloten metalen carrosserie zorgt ervoor dat de stroom via de buitenkant van de auto naar de grond wegloopt, ook wel de kooi van Faraday genoemd.

Hagel en windstoten: de andere gevaren van onweer

Bliksem is niet het enige risico tijdens onweer. In een cumulonimbuswolk worden ijsdeeltjes door op- en neergaande luchtstromen steeds weer omhoog geblazen, waarbij ze telkens een nieuwe laag ijs opbouwen tot ze te zwaar worden en als hagel naar beneden vallen. Hoe krachtiger die luchtstromen, hoe groter de hagelstenen kunnen worden.

Ook windstoten horen bij onweer: koude lucht die in de wolk naar beneden zakt, kan zich vlak boven de grond plotseling verspreiden tot een korte, hevige rukwind, soms krachtiger dan de wind van een gewone storm. Dat soort windstoten kan bomen en takken doen omwaaien, ook als het verder niet hard waait. Sta daarom bij onweer niet onder bomen, niet alleen vanwege bliksem, maar ook vanwege afbrekende takken.

Meer over gevaarlijk weer

Bij fors onweer geeft het KNMI een waarschuwing af; wat de kleurcodes geel, oranje en rood precies betekenen, lees je in wat betekent een KNMI-weerwaarschuwing. Onweer gaat vaak gepaard met stevige windstoten of hagel, en soms met slagregens die in korte tijd voor wateroverlast zorgen; zie wanneer regent het vandaag. Plan je een dag buiten, check dan vooraf niet alleen de temperatuur maar ook de onweerskans in de uurverwachting.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak onweert het in Nederland?
Gemiddeld tussen de 21 dagen per jaar (Eelde, bij Groningen) en 31 dagen per jaar (Gilze-Rijen, in Noord-Brabant). Rond De Bilt ligt dat gemiddelde op ongeveer 29 dagen per jaar, vooral geconcentreerd in de zomer.

Wat is de 30/30-regel bij onweer?
Hoor je de donder binnen 30 seconden na de bliksem, dan is het onweer dichtbij genoeg om te schuilen. Blijf daarna minstens 30 minuten na de laatste donderslag binnen voor je weer naar buiten gaat.

Is het veilig om in de auto te schuilen bij onweer?
Ja, mits de auto een gesloten, metalen carrosserie heeft: die geleidt de stroom om je heen naar de grond. In een auto met een kunststof of open dak ben je niet beschermd.

Hoe bereken je hoe ver onweer nog weg is?
Tel de seconden tussen het zien van de bliksem en het horen van de donder en deel dat door drie. Dat geeft de afstand tot het onweer in kilometers.

Bekijk het weer in Bergen op Zoom of zoek een andere plaats via de plaatsenpagina.