Winter · 7 min lezen
Eerste sneeuw: wanneer valt de eerste sneeuw in Nederland?
Na de eerste nachtvorst is de eerste sneeuw voor veel mensen het volgende teken dat de winter er echt aankomt. Maar hoe vaak valt er voor de jaarwisseling eigenlijk sneeuw in Nederland, en wanneer gebeurt dat meestal? We zochten het uit in 35 jaar aan modelgegevens voor De Bilt en zetten de spreiding op een rij.
Foto: Alias 0591, Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
- Gemiddeld: de eerste meetbare sneeuw viel in De Bilt tussen 1991 en 2025 doorgaans rond 26 november.
- Vroegste: de vroegste eerste sneeuw in de reeks viel op 24 oktober 2003.
- Geen sneeuw: in 9 van de 35 jaren (26 procent) viel er voor de jaarwisseling geen meetbare sneeuw.
- Sneeuwmaanden: februari heeft gemiddeld de meeste sneeuwdagen (3,5), gevolgd door januari (2,9) en december (2,7).
- Volgorde: de eerste sneeuw valt vrijwel altijd na de eerste nachtvorst, omdat beide afhangen van dezelfde koude lucht.
In dit artikel
Wanneer valt de eerste sneeuw in Nederland?Wat telt mee als "eerste sneeuw"?Wat laten 35 jaar aan cijfers zien?Hoe vaak valt er vóór de jaarwisseling geen sneeuw?In welke maanden valt de meeste sneeuw?Wat is het verband met de eerste nachtvorst?Wordt het dit najaar een vroege of late winter?Veelgestelde vragenWanneer valt de eerste sneeuw in Nederland?
In ons model voor De Bilt viel de eerste meetbare sneeuw van het seizoen tussen 1991 en 2025 doorgaans rond 26 november. Dat is een mediaan, geen belofte: in sommige jaren lag er al in oktober een laagje, in andere jaren moest Nederland tot in het nieuwe jaar wachten op de eerste vlok.
De vroegste eerste sneeuw in onze reeks viel op 24 oktober 2003. De laatste jaren waarop het nog wel voor de jaarwisseling sneeuwde, was dat meestal rond half tot eind november: in zowel 2024 als 2025 viel de eerste sneeuw in De Bilt op 18 november. Dat ligt dus ruim voor het gemiddelde van eind november.
Wat telt mee als "eerste sneeuw"?
Niet elke sneeuwvlok die naar beneden dwarrelt, telt als sneeuwval. Bij lichte sneeuwjacht smelt de vlok vaak al voor hij de grond raakt, of ligt hij te kort om als neerslag gemeten te worden. Wij tellen een dag mee als het model minstens 0,1 centimeter sneeuw aan neerslag registreert, vergelijkbaar met de ondergrens die ook bij officiële metingen wordt gebruikt. Zie ook onze uitleg van sneeuw.
Dat is iets anders dan een wit landschap: een dun laagje dat urenlang blijft liggen voelt voor veel mensen pas als "echte" sneeuw, terwijl natte sneeuw die meteen wegsmelt soms niet eens opvalt. Voor deze telling maakt dat onderscheid niet uit, zolang er meetbare neerslag in de vorm van sneeuw is gevallen.
Wat laten 35 jaar aan cijfers zien?
We gebruikten dezelfde ERA5-heranalyse voor De Bilt die we ook voor eerste nachtvorst gebruikten. Voor elk jaar van 1991 tot en met 2025 zochten we tussen 1 september en 31 december de eerste dag met minstens 0,1 centimeter sneeuw. ERA5 is een rekenmodel op een raster en geen meetstation op straatniveau, dus lokale verschillen in bijvoorbeeld de stad versus het platteland zie je hier niet terug.
In 26 van de 35 jaren viel er voor de jaarwisseling meetbare sneeuw in De Bilt. In de overige 9 jaren, ongeveer een kwart van de tijd, moest het wachten tot januari of later, of bleef het die winter grotendeels sneeuwvrij. 2003 spande de kroon met de vroegste eerste sneeuw op 24 oktober, terwijl in 2004 pas op 28 december voor het eerst sneeuw viel, de laatste "eerste sneeuw" in onze reeks die nog net voor de jaarwisseling plaatsvond.
Hoe vaak valt er vóór de jaarwisseling geen sneeuw?
In 2 van de 35 jaren (6 procent) viel de eerste sneeuw al in oktober. In 13 jaren (37 procent) gebeurde dat in november en in 11 jaren (31 procent) pas in december. In de resterende 9 jaren (26 procent) registreerde het model tussen 1 september en 31 december helemaal geen meetbare sneeuw in De Bilt: 1994, 2002, 2006, 2007, 2015, 2016, 2019, 2020 en 2022.
| Eerste sneeuw in | Aantal jaren (van 35) | Aandeel |
|---|---|---|
| Oktober | 2 | 6% |
| November | 13 | 37% |
| December | 11 | 31% |
| Geen sneeuw voor 1 januari | 9 | 26% |
Bron: ERA5-reanalyse via Open-Meteo, De Bilt, 1991-2025.
Een sneeuwvrije herfst en vroege winter is dus allesbehalve ongewoon: in ruim een kwart van de jaren is er bij de jaarwisseling nog geen vlok gevallen. Dat zegt overigens weinig over de rest van de winter, want januari en februari zijn in De Bilt gemiddeld de sneeuwrijkste maanden.
In welke maanden valt de meeste sneeuw?
Over de hele winterperiode gerekend ligt het zwaartepunt niet in het najaar, maar in het hart van de winter. In het model vroor en sneeuwde het van 1991 tot en met 2025 gemiddeld op 0,1 dag in oktober, 0,9 dag in november en 2,7 dagen in december. Pas in januari (2,9 dagen) en vooral februari (3,5 dagen) ligt het aantal sneeuwdagen het hoogst, waarna het in maart weer terugloopt naar 2,0 dagen.
| Maand | Gem. aantal sneeuwdagen |
|---|---|
| Oktober | 0,1 |
| November | 0,9 |
| December | 2,7 |
| Januari | 2,9 |
| Februari | 3,5 |
| Maart | 2,0 |
Bron: ERA5-reanalyse via Open-Meteo, De Bilt, 1991-2025.
De "eerste sneeuw" van het jaar valt dus vaak op een moment dat de winter eigenlijk nog moet beginnen: de echte sneeuwmaanden komen pas later. Vergelijk de maanden zelf op onze pagina's weer in november, weer in december en weer in februari.
Wat is het verband met de eerste nachtvorst?
Sneeuw heeft, anders dan vaak gedacht, geen strenge vorst nodig: bij temperaturen net rond het vriespunt valt vaak al natte sneeuw of natte sneeuw gemengd met regen. Toch valt de eerste sneeuw in onze cijfers vrijwel altijd na de eerste nachtvorst, simpelweg omdat beide afhankelijk zijn van dezelfde koude lucht die vanaf het najaar steeds vaker het land binnenkomt.
Dat eerste nachtvorst meestal rond begin november valt en de eerste sneeuw gemiddeld pas eind november, past bij hoe een Nederlandse winter zich doorgaans opbouwt: eerst een paar koude nachten met aan de grond al vorst, en pas daarna de eerste neerslag die als sneeuw naar beneden komt in plaats van als regen.
Wordt het dit najaar een vroege of late winter?
Of de eerste sneeuw dit jaar vroeg of laat valt, hangt af van hoe de winter zich dit seizoen ontwikkelt. Onze analyse van de officiële langetermijnsignalen staat in winter 2026-2027. Let wel: zo'n seizoensverwachting zegt iets over de kans op een koudere of zachtere winter in grote lijnen, niet over de precieze dag waarop het voor het eerst gaat sneeuwen.
Voor een concrete inschatting dichter bij de datum werkt de 14-daagse weersverwachting beter: zodra de minimumtemperatuur in de verwachting richting het vriespunt zakt en er neerslag wordt voorspeld, is de kans op natte sneeuw reëel. Benieuwd of het met kerst wit wordt? Lees witte kerst 2026.
Veelgestelde vragen
Wanneer valt de eerste sneeuw in Nederland?
In ons model voor De Bilt viel de eerste meetbare sneeuw tussen 1991 en 2025 doorgaans rond 26 november. De spreiding is groot: van 24 oktober in het vroegste jaar tot ver na de jaarwisseling in de laatste jaren.
Hoe vaak valt er geen sneeuw voor de jaarwisseling?
In 9 van de 35 onderzochte jaren (26 procent) registreerde het model tussen 1 september en 31 december geen meetbare sneeuw in De Bilt.
In welke maand sneeuwt het in Nederland het meest?
Niet in het najaar, maar in de winter zelf. Februari heeft gemiddeld de meeste sneeuwdagen (3,5 per jaar), gevolgd door januari (2,9) en december (2,7).
Heb je vorst nodig voor sneeuw?
Niet per se. Bij temperaturen rond het vriespunt valt vaak al natte sneeuw. Toch gaat de eerste sneeuw in de praktijk bijna altijd pas vallen nadat de eerste nachtvorst al is geweest, omdat beide samenhangen met dezelfde instroom van koude lucht.
Bekijk het weer in Utrecht of zoek een andere plaats via de plaatsenpagina.