Winter · 9 min lezen

Oud en nieuw 2026: vuurwerkverbod en het weer

Door Lieke · 19 september 2026

De jaarwisseling van 2026 op 2027 is een primeur: voor het eerst mag je in Nederland geen consumentenvuurwerk meer afsteken. Maar wat blijft, is het weer. We rekenden dertig jaar aan gegevens door om te zien wat je normaal kunt verwachten rond middernacht.

Vuurwerkverbod 2026: wat verandert er bij oud en nieuw?

De Wet veilige jaarwisseling, een initiatief van Jesse Klaver en Esther Ouwehand, is op 1 augustus 2026 in werking getreden en geldt voor het eerst bij de jaarwisseling van 2026 op 2027. Consumenten mogen dan geen consumentenvuurwerk meer afsteken en winkels mogen het niet meer verkopen. F1-vuurwerk, zoals sterretjes en trektouwtjes, blijft wel toegestaan, en professionele vuurwerkshows blijven mogelijk. Voor verenigingen en stichtingen kan mogelijk een uitzondering worden verleend, al worden een aantal regels rond die uitzonderingen nog verder uitgewerkt. De Eerste Kamer stemde op 1 juli 2025 voor het wetsvoorstel. Check voor je eigen gemeente altijd de actuele regels, want de precieze uitwerking kan per plaats verschillen.

Wat voor weer is het normaal met oud en nieuw?

Voor onze eigen berekening namen we het weer in De Bilt op 31 december en 1 januari, over de jaren 1991 tot en met 2025. Op oudejaarsdag was het gemiddeld 6,2 graden overdag en 2,1 graden in de nacht, op nieuwjaarsdag 6,1 graden overdag en 1,8 graden in de nacht. Nachtvorst kwam voor op ongeveer 37 procent van de oudejaarsnachten en 34 procent van de nieuwjaarsnachten. Kortom: meestal een zachte, grijze jaarwisseling, met een paar graden boven nul. Het is er niet warm genoeg voor een terras zonder jas, maar ook zelden echt winter. De cijfers komen uit reanalysedata (ERA5), geen officiële KNMI-metingen, maar ze geven een goed beeld van wat gebruikelijk is.

Hoe groot is de kans op een droge jaarwisseling?

Op ongeveer 34 procent van de oudejaarsdagen viel in De Bilt een millimeter regen of meer, en op nieuwjaarsdag ongeveer 40 procent. Kijken we naar beide dagen samen, dan bleef het in 16 van de 34 jaarwisselingen, bijna de helft (47 procent), op beide dagen droog. In de overige jaarwisselingen viel op minstens een van de twee dagen een millimeter regen of meer. Een dagtotaal zegt niets over het exacte moment: het kan de hele middag regenen en om middernacht droog zijn, of andersom. Daarom loont het om vlak voor de jaarwisseling naar de uurverwachting te kijken. Op ongeveer 11 procent van de dagen viel er bovendien sneeuw, dus een sneeuwdek met oud en nieuw is uitzonderlijk, maar niet onmogelijk.

Hoe hard waait het rond middernacht?

Wind is in de winter vaak belangrijker dan regen. Op oudejaarsdag bedroeg de zwaarste windvlaag in De Bilt gemiddeld ongeveer 42 kilometer per uur, op nieuwjaarsdag ongeveer 46. Op 14 procent van de oudejaarsdagen en 31 procent van de nieuwjaarsdagen kwam de zwaarste windstoot boven de 60 kilometer per uur, wat aanvoelt als een stevige, onstuimige wind. De windigste jaarwisseling in onze reeks was die van 2006 op 2007, met een windstoot van ongeveer 107 kilometer per uur. Wat dat betekent voor je dag lees je in ons artikel over de schaal van Beaufort. Met harde wind voelt het bovendien kouder aan dan de thermometer laat zien, zie gevoelstemperatuur.

De zachtste en koudste oudejaarsdag ooit

De warmste oudejaarsdag in ons archief was die van 2022, toen het in De Bilt 16,6 graden werd, meer dan 10 graden boven het gemiddelde. De koudste was die van 1996, toen het overdag niet warmer werd dan min 3,1 graden. Wie oud en nieuw buiten viert, kan dus in dezelfde stad met een lichte jas of met dikke wintersokken staan. Meer records, en de cijfers per jaar, vind je in ons klimaatarchief en op de pagina met het weer in december en het weer in januari.

Wordt oud en nieuw ook steeds zachter?

Ja, al is het verschil kleiner dan je misschien denkt. In 1940 tot en met 1969 was het rond de jaarwisseling in De Bilt gemiddeld 4,0 graden overdag en min 0,4 graden in de nacht, met nachtvorst op ongeveer 50 procent van de dagen en ijsdagen, waarop het de hele dag vroor, op ongeveer 15 procent. In 1991 tot en met 2020 was dat 5,4 graden overdag en 1,3 graden in de nacht, met nachtvorst op ongeveer 38 procent en ijsdagen op ongeveer 8 procent. Kijken we naar de laatste dertig jaar, 1996 tot en met 2025, dan lag het gemiddelde op 6,5 graden overdag met ijsdagen op ongeveer 5 procent, en was het op ongeveer 18 procent van de dagen 10 graden of warmer. De koudste nacht in onze reeks was die van 1 januari 1979, met min 15,5 graden.

Waarom rook en fijnstof soms blijven hangen

Bij oud en nieuw is het niet alleen belangrijk hoe hard het waait, maar ook hoe de lucht gelaagd is. Bij windstil en koud weer, vaak in combinatie met mist, kan een inversielaag ontstaan waarbij koude lucht onder een warmere laag vastzit. Rook en uitstoot kunnen dan niet omhoog en blijven laag hangen, wat kan leiden tot smog. Ook grondmist maakt de lucht drukkend en beperkt het zicht. Bij een flinke wind waait de lucht juist sneller schoon. Het weer bepaalt dus mede hoe zwaar de nasleep van de jaarwisseling in de lucht voelt.

Wat betekent het vuurwerkverbod voor het weer en de lucht?

Het weer zelf verandert natuurlijk niet, maar de uitkomst wel. Zonder consumentenvuurwerk valt een belangrijke bron van rook en fijnstof rond middernacht weg, en die blijft bij windstil en mistig weer juist het langst hangen. Hoeveel schoner de lucht daadwerkelijk wordt, valt pas te meten na de eerste jaarwisseling onder de nieuwe wet. Wat wel vaststaat: bij een professionele show of een avond zonder vuurwerk draait het vooral om de vraag of het droog is en hoe koud het is. Daarmee wordt het weer een grotere factor bij het bepalen van je plannen voor die avond.

Zo plan je oud en nieuw bij wisselend weer

Twee weken van tevoren kun je een eerste indruk krijgen via de 14-daagse weersverwachting, maar reken pas op de details wanneer het feest binnen twee of drie dagen valt. Kies voor lagen kleding, want een avond buiten voelt al snel een paar graden kouder dan overdag. Let op gladheid als het in de nacht vriest, vooral op fietspaden en bruggen. Bij een waarschuwing voor storm of ijzel geeft het KNMI een kleurcode, zie wat betekent een KNMI-weerwaarschuwing. Blijf je liever binnen, dan is een stevige bui om middernacht juist een reden om het gezellig te maken. Sta je buiten bij een gemeentelijk feest of een professionele show, neem dan warme kleding, handschoenen en een muts mee: zelfs bij 3 graden en wind kan het na een paar uur stilstaan echt koud aanvoelen. Reken op drukte bij het openbaar vervoer en kijk van tevoren naar de weersituatie op de route, want vertragingen door gladheid of storm komen juist rond dit soort avonden voor. Wie met kleine kinderen of ouderen gaat, kan beter een droog en beschut plekje kiezen en de weersverwachting van de laatste uren in de gaten houden.

Van Kerst naar Nieuwjaar: wat weten we al?

Over het weer rond de jaarwisseling van 2026 valt nog niets betrouwbaars te zeggen. Wel weten we dat het hoge seizoen van winterweer nog moet komen. In de Stille Oceaan ontwikkelt zich mogelijk de sterkste El Niño ooit gemeten, maar voor Nederland heeft dat weinig aantoonbare invloed, zoals we uitleggen in Winter 2026-2027: recordbrekende El Niño op komst. En de kans op een witte kerst is klein, zie Witte kerst 2026: hoe groot is de kans?. Sneeuw met oud en nieuw is dus even zeldzaam als sneeuw met Kerst.

Veelgestelde vragen

Mag je in 2026 nog vuurwerk afsteken bij oud en nieuw?
Consumentenvuurwerk niet meer: het verbod geldt voor het eerst bij de jaarwisseling van 2026 op 2027. F1-vuurwerk zoals sterretjes en trektouwtjes blijft toegestaan, en professionele vuurwerkshows blijven mogelijk.

Wat voor weer is het normaal met oud en nieuw?
In De Bilt was het in 1991 tot en met 2025 op 31 december gemiddeld 6,2 graden overdag en 2,1 graden in de nacht, op 1 januari 6,1 graden overdag en 1,8 graden in de nacht.

Hoe groot is de kans op regen met oud en nieuw?
Op ongeveer 34 procent van de oudejaarsdagen en 40 procent van de nieuwjaarsdagen viel een millimeter regen of meer. Op beide dagen droog was het in ongeveer 47 procent van de jaarwisselingen.

Hoe groot is de kans op sneeuw met oud en nieuw?
Op ongeveer 11 procent van de oudejaarsdagen en nieuwjaarsdagen viel er sneeuw. Sneeuw met oud en nieuw komt dus voor, maar is zeldzaam.

Bekijk het weer in Leiden of zoek een andere plaats via de plaatsenpagina.