Seizoen · 7 min lezen

Wanneer gaat de verwarming aan? Het stookseizoen en het weer

Door Lieke · 16 oktober 2026

Na een recordwarme nazomer bleef de verwarming dit jaar bij veel mensen lang uit. Nu het koeler wordt, komt de vraag weer op: wanneer zet je de verwarming aan, en wanneer begint het stookseizoen eigenlijk? We rekenden met 75 jaar aan KNMI-gegevens uit De Bilt uit hoe koud het moet zijn voordat er gestookt wordt, en hoe dat in de loop der jaren is veranderd.

Foto: Santeri Viinamäki, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Wanneer begint het stookseizoen?

Een officiële startdatum is er niet. Meestal wordt het stookseizoen gerekend van oktober tot en met april, de maanden waarin vrijwel elk huis verwarming nodig heeft. Wanneer jij de thermostaat echt hoger zet, hangt af van het weer en van je huis. In een goed geïsoleerde woning houden de zon, apparaten en de bewoners zelf het binnen langer warm, zodat de verwarming pas aanslaat als het buiten flink kouder is. In een oud, minder goed geïsoleerd huis moet de verwarming juist eerder aan. Een veelgebruikte vuistregel is dat er gestookt wordt zodra de gemiddelde temperatuur over een heel etmaal, dag en nacht samen, onder de 18 graden zakt. Die grens wordt ook gebruikt voor de graaddagen.

Wat zijn graaddagen?

Met graaddagen meten energiebedrijven en netbeheerders hoeveel warmte er nodig is. Elke graad dat het etmaalgemiddelde onder de 18 graden ligt, telt als één graaddag. Is het gemiddeld 14 graden, dan levert dat 4 graaddagen op; bij een gemiddelde van 0 graden zijn het er 18. Tel je dat op over een maand of een winter, dan heb je een goede maat voor de warmtevraag, en dus voor het gasverbruik. Vaak worden de graaddagen ook gewogen: volgens de toelichting van de ACM tellen de maanden november tot en met februari met een factor 1,1, maart en oktober met 1,0 en april tot en met september met 0,8, omdat er per graaddag in de koude maanden meer gestookt wordt. In dit artikel gebruiken we de ongewogen graaddagen, berekend met de daggegevens van het KNMI voor De Bilt.

Waarom de verwarming dit najaar zo lang uit kon

September 2026 was volgens het KNMI de op vijf na warmste september sinds 1901, en dat zie je terug in de graaddagen. In De Bilt kwamen we uit op 51 graaddagen, ongeveer de helft van de 103 die in 1991-2020 normaal waren voor september. Ook oktober begon zacht: van 1 tot en met 13 oktober waren het er 58, tegen gemiddeld 78. Nog een manier om het te zien: pas vanaf 8 oktober was het voor het eerst vijf dagen op rij gemiddeld kouder dan 12 graden. In 1991-2020 lag dat moment meestal rond 23 september. Lees ook ons artikel over het warmterecord van eind september.

Nu verandert het beeld. Vanaf het weekend van 17 en 18 oktober wordt het volgens de verwachting overdag 12 à 14 graden en 's nachts 6 à 8 graden. Dat is een etmaalgemiddelde van ongeveer 10 graden, goed voor zo'n 8 graaddagen per dag. Voor de meeste huizen is dit het moment waarop het stookseizoen echt begint.

We stoken minder dan vroeger

Over een heel stookseizoen, van juli tot en met juni, telde De Bilt in 1951-1980 gemiddeld ruim 3200 graaddagen. In 1991-2020 waren dat er ongeveer 2800, en in de seizoenen 2015-2016 tot en met 2024-2025 gemiddeld zo'n 2570. Door de opwarming is er dus ongeveer 20 procent minder warmte nodig dan vijftig jaar geleden. Alleen oktober al telde in 1991-2020 gemiddeld 220 graaddagen, en in de laatste tien jaar 186. Het vorige stookseizoen was volgens Weeronline een meevaller: de warmtevraag lag ongeveer 7 procent onder het gemiddelde van de laatste dertig jaar, vooral door een zeer zachte december en een zacht voorjaar. Alleen januari 2026 was duidelijk kouder dan normaal.

Wat betekent de komende winter voor het stoken?

Hoeveel je deze winter stookt, hangt vooral af van een paar koude perioden. Eén week met vorst levert al gauw 100 graaddagen of meer op, ongeveer net zoveel als een hele septembermaand in een normaal jaar. Voor de komende winter wordt een sterke El Niño verwacht, maar volgens het KNMI heeft El Niño weinig aantoonbare directe invloed op ons winterweer. Wat dat wel en niet betekent, lees je in ons artikel over de winter van 2026-2027. Wil je weten wanneer het voor het eerst gaat vriezen? Kijk dan bij de eerste nachtvorst.

Zo stook je slim

Zet de thermostaat niet hoger dan nodig: elke graad lager scheelt merkbaar in je gasverbruik. Milieu Centraal adviseert om de thermostaat in een niet zo goed geïsoleerd huis 's nachts op ongeveer 15 graden te zetten. Heb je vloerverwarming of een warmtepomp, ga dan niet te ver omlaag, tot ongeveer 17 à 18 graden, omdat het opwarmen anders lang duurt. Zet de verwarming ook niet helemaal uit als je een paar dagen weg bent: in een koud huis wordt het snel vochtig, met kans op schimmel. Ontlucht aan het begin van het seizoen je radiatoren, zodat ze helemaal warm worden. Blijf ook ventileren, zodat vocht uit koken, douchen en ademen het huis uit kan. Op de 14-daagse weersverwachting zie je wanneer er een koude periode aankomt.

Veelgestelde vragen

Wanneer begint het stookseizoen?
Er is geen officiële startdatum. Meestal wordt het stookseizoen gerekend van oktober tot en met april. In 2026 begon het door de warme nazomer laat: pas vanaf half oktober wordt het structureel koeler.

Bij welke buitentemperatuur gaat de verwarming aan?
Als vuistregel wordt gestookt zodra het etmaalgemiddelde onder de 18 graden zakt; dat is ook de grens voor graaddagen. In een goed geïsoleerd huis gaat de verwarming vaak pas bij een lager etmaalgemiddelde aan.

Wat is een graaddag?
Elke graad dat de gemiddelde etmaaltemperatuur onder de 18 graden ligt, telt als één graaddag. Een dag met gemiddeld 10 graden levert dus 8 graaddagen op.

Hoeveel graaddagen heeft een stookseizoen?
In De Bilt gemiddeld zo'n 2570 in de seizoenen 2015-2016 tot en met 2024-2025, gerekend van juli tot en met juni. In 1951-1980 waren het er ruim 3200.

Bekijk het weer in Utrecht of zoek een andere plaats via de plaatsenpagina.